AVRUPA İNSAN HAKLARI SÖZLEŞMESİ
1.PROTOKOL
11.protokol ile yeniden düzenlenen metin
20 Mart 1952'de Paris'te imzalanan
bu protokol, 18 Mart 1954'de yürürlüğe girdi. Türkiye, protokolu 18 Mayıs
1954'de onayladı. (R.G. 19 Mart 1954-8662) Bu protokolla, Sözleşmeye,
"Mülkiyet hakkı", "Eğitim ve öğrenim hakkı" ve "Serbest seçim yapma hakkı"
eklendi. Türkiye, protokolu onaylarken, eğitim ile ilgili 2. maddesine
çekince koyarak, 430 sayılı Tevhidi Tedrisat Yasası kurallarının saklı
tutulduğunu belirtti.
İNSAN HAKLARININ VE TEMEL ÖZGÜRLÜKLERİNİN
KORUNMASINA İLİŞKİN SÖZLEŞME'YE
EK PROTOKOL
Paris, 20.III.1952
Bu Protokolu imza eden Avrupa Konseyi üyesi hükümetler,
Roma'da 4 Kasım 1950 tarihinde imza edilmiş bulunan İnsan
Haklarının ve Temel Özgürlüklerinin Korunmasına ilişkin Sözleşmenin (aşağıda
“Sözleşme” diye anılmıştır) birinci bölümünde belirtilenler dışında bazı hak
ve özgürlüklerin ortak güvenceye bağlanmasını sağlamak amacıyla gerekli
tedbirleri almayı kararlaştırarak,
Aşağıdaki hususlarda anlaşmışlardır:
Madde 1
Mülkiyetin korunması
Her gerçek ve tüzel kişinin mal ve mülk dokunulmazlığına
saygı gösterilmesini isteme hakkı vardır. Herhangi bir kimse, ancak kamu
yararı sebebiyle ve yasada öngörülen koşullara ve uluslararası hukukun genel
ilkelerine uygun olarak mal ve mülkünden yoksun bırakılabilir.
Yukarıdaki hükümler, devletlerin, mülkiyetin kamu
yararına uygun olarak kullanılmasını düzenlemek veya vergilerin ya da başka
katkıların veya para cezalarının ödenmesini sağlamak için gerekli gördükleri
yasaları uygulama konusunda sahip oldukları hakka halel getirmez.
Madde 2
Eğitim hakkı
Hiç kimse eğitim hakkından yoksun bırakılamaz. Devlet,
eğitim ve öğretim alanında yükleneceği görevlerin yerine getirilmesinde, ana
ve babanın bu eğitim ve öğretimin kendi dini ve felsefi inançlarına göre
yapılmasını sağlama haklarına saygı gösterir.
Madde 3
Serbest seçim hakkı
Yüksek Sözleşmeci Taraflar, yasama organının seçilmesinde
halkın kanaatlerinin özgürce açıklanmasını sağlayacak şartlar içinde makul
aralıklarla gizli oyla serbest seçimler yapmayı taahhüt ederler.
Madde 4
Ülkesel uygulama
Her Yüksek Sözleşmeci Taraf, bu Protokol'un imzası veya
onaylanması sırasında ya da daha sonra herhangi bir zamanda, Avrupa Konseyi
Genel Sekreteri'ne yapacağı bir bildirimle, uluslararası ilişkilerinden
sorumlu olduğu ve sözü geçen bildirimde belirttiği ülkelerde bu Protokol
hükümlerinin ne ölçüde uygulanacağını taahhüt ettiğini açıklayabilir.
Yukarıdaki fıkra uyarınca bir bildirimde bulunmuş olan
her Yüksek Sözleşmeci Taraf, zaman zaman yapacağı yeni bildirimlerle daha
önceki beyanlarının koşullarını değiştirebilir veya bu Protokol hükümlerinin
bu tür herhangi bir ülkede uygulanmasına son verildiğini bildirebilir.
Bu madde uyarınca yapılmış olan bir bildirim,
Sözleşme'nin 56. maddesinin 1. fıkrasına uygun olarak yapılmış sayılır.
Madde 5
Sözleşme ile bağlantılı
Yüksek Sözleşmeci Taraflar, bu Protokolun 1, 2, 3 ve 4.
maddelerini Sözleşme'ye ek maddeler olarak kabul ederler ve Sözleşme'nin
bütün hükümleri buna göre uygulanır.
Madde 6
İmza ve onay
Bu Protokol, Sözleşme'yi imza eden Avrupa Konseyi
Üyeleri'nin imzalarına açıktır. Bu Protokol, Sözleşme ile birlikte veya
ondan sonra onaylanacaktır. Protokol on onaylama belgesinin verilmesinden
sonra yürürlüğe girecektir. Daha sonra onaylayan imzacı devletler bakımından
Protokol, onaylama belgesinin verildiği tarihten itibaren yürürlüğe girer.
Onaylama belgeleri Avrupa Konseyi Genel Sekreteri'ne
verilecek, o da onaylayan devletlerin adlarını bütün üyelerine
bildirecektir.
Bu Protokol, Avrupa Konseyi arşivlerinde saklanmak ve her
iki metin de aynı derecede geçerli olmak üzere Fransızca ve İngilizce tek
bir nüsha halinde 20 Mart 1952'de Paris'te düzenlenmiştir. Genel Sekreter
bunun tasdikli örneklerini imza eden bütün devletlere gönderecektir.
KAYNAKLAR:
- Prof. Dr. Feyyaz GÖLCÜKLÜ - Prof. Dr. A.Şeref GÖZÜBÜYÜK, AVRUPA İNSAN
HAKLARI SÖZLEŞMESİ VE UYGULAMASI, Turhan Kitabevi, Ankara, 1998
- Doç. Dr. Şeref ÜNAL, AVRUPA İNSAN HAKLARI SÖZLEŞMESİ, TBMM Basımevi,
Ankara, 1995
Ek Protokoller
