Avrupa Konseyi Bakanlar Komitesi, 21 Şubat 2002 tarihinde, "AİHS'nin ölüm
cezasının her koşulda kaldırılmasını düzenleyen 13 numaralı protokolü" nü
kabul etti. 3 Mayıs 2002'de Vilnius'te Avrupa Konseyi üyesi ülkelerin
imzasına açılan Protokol, yürürlüğe girmesi için gerekli olan asgari 10
ülkede onay sürecinin tamamlanması koşulunun yerine getirilmesiyle 1 Temmuz
2003'de yürürlüğe girdi.
Türkiye; Rusya, Ermenistan ve Azerbaycan ile birlikte, Avrupa
Konseyi'nin, 13. protokole bugüne kadar imza atmayan üye ülkeleri arasında
yer alıyordu.
Avrupa Konseyi nezdindeki daimi temsilci Büyükelçi Numan Hazar,
Strasbourg'da düzenlenen törenle, protokole Türkiye adına imza attı.
Türkiye, AİHS'nin barış zamanında idam cezasının kaldırılmasını öngören
6. protokolünü, 15 Ocak 2003 tarihinde imzalamıştı. 26 Haziran 2003 tarih ve
4913 sayılı yasayla onaylanması uygun bulunan 6. Protokol, Bakanlar
Kurulu'nun 17 Eylül 2003 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanan 2003/6069 sayılı
kararıyla onaylanmıştı.
Ölüm cezasının her koşulda kaldırılmasını öngören,
Avrupa İnsan Hakları ve Temel Özgürlükleri Sözleşmesi'ne Ek
13 Nolu Protokol
(Vilnius - 3.5.2002)
Aşağıda imzası bulunan Avrupa Konseyine üye devletler;
Hayat hakkının, demokratik toplumun temel değeri olduğunu ve ölüm
cezasının kaldırılmasının, bu hakkın korunması ve tüm insanların doğuştan
gelen onurunun bütünüyle tanınması için elzem olduğu inancıyla,
4 Kasım 1950'de Roma'da imzalanan İnsan Hakları ve Temel Özgürlüklerinin
Korunmasına İlişkin Sözleşme (bundan sonra “Sözleşme” olarak atıfta
bulunulacaktır) tarafından garanti altına alınan hayat hakkının korunmasının
daha da güçlendirilmesi isteğiyle,
28 Nisan 1983'te Strasburg'da imzalanan Ölüm Cezasının Kaldırılmasına
ilişkin 6 nolu Protokol'ün, savaş veya yakın savaş tehlikesi zamanında
işlenmiş olan fiiller için ölüm cezasını dışlamadığını kaydederek,
Ölüm cezasını tüm koşullarda ortadan kaldırmaya yönelik son adımların
atılması kararlılığıyla,
Aşağıdaki konularda anlaşmışlardır:
Madde 1- Ölüm cezasının kaldırılması
Ölüm cezası kaldırılmıştır. Hiç kimse bu cezaya çarptırılamaz ve idam
edilemez.
Madde 2- Tadil yasağı
Sözleşmenin 15. maddesine dayanılarak bu Protokol'ün hükümleri hiçbir
surette tadil edilemez.
Madde 3- Çekince koyma yasağı
Sözleşme'nin 57. maddesine dayanılarak bu Protokol'ün hükümleriyle ilgili
hiçbir çekince konulamaz.
Madde 4- Yer bakımından uygulama
1. Her bir Devlet, imza anında veya onayladığına,
benimsemediğine ya da kabul ettiğine ilişkin belgesini verirken, bu
Protokol'ün uygulanacağı ülkeyi veya ülkeleri belirleyebilir.
2. Her bir devlet, daha sonra herhangi bir zamanda,
Avrupa Konseyi Genel Sekreteri'ne yapacağı bir bildirimle belirteceği başka
herhangi bir ülkenin bu Protokol'ün uygulanma kapsamına alınmış olduğunu
beyan edebilir. Bu ülke bakımından Protokol, bildirimin Genel Sekreter
tarafından alınmasından itibaren geçecek üç ay aylık dönemi izleyen ayın ilk
günü yürürlüğe girer.
3. Bu bildirimde belirtilen ülkeyle ilgili olarak,
yukarıdaki iki fıkra uyarınca yapılan her bildirim, Genel Sekreter'e
gönderilecek bir ihbarla geri alınabilir ya da yeniden düzenlenebilir. Geri
alma ya da yeniden düzenleme, Genel Sekreter'in ihbarı almasından itibaren
geçecek üç ay aylık dönemi izleyen ayın ilk günü yürürlüğe girer.
Madde 5- Sözleşme ile bağlantı
Taraf Devletler arasında olduğu gibi, bu Protokol'ün l'den 4'e kadar olan
maddelerinin hükümleri, Sözleşme'ye ek maddeler olarak kabul edilir ve
Sözleşme'nin bütün hükümleri buna göre uygulanır.
Madde 6- İmza ve onay
Bu Protokol, Sözleşme'yi imzalamış olan Avrupa Konseyi üyesi devletlerin
imzalarına açıktır. Protokol'e katılım, onaylama, benimseme ya da kabullenme
şartına tâbidir. Avrupa Konseyi üyesi bir Devlet, aynı anda veya daha
önceden Sözleşme'yi onaylamadıkça, bu Protokol'ü onaylayamaz, benimseyemez
ya da kabul edemez. Onaylama, benimseme veya kabullenme belgeleri Avrupa
Konseyi Genel Sekreteri'ne verilir.
Madde 7- Yürürlüğe Giriş
1. Bu Protokol, Avrupa Konseyi üyesi on devletin 6.
madde hükümlerine uygun bir şekilde bu Protokol'e bağlı kalacaklarını beyan
ettikleri tarihten sonra geçecek üç aylık dönemi izleyen ayın birinci günü
yürürlüğe girer.
2. Bu Protokol'e bağlı kalacağını sonradan beyan eden
herhangi bir üye Devlet açısından bu Protokol, onaylama, benimseme ya da
kabullenme belgesinin verilmesinden sonra geçecek üç aylık dönemi izleyen
ayın birinci günü yürürlüğe girer.
Madde 8- Tevdi İşlemleri
Avrupa Konseyi Genel Sekreteri, a) her bir imzayı,
b) verilen her bir onay, benimseme ya da kabul belgesini,
c) 4 ve 7.maddeler uyarınca bu Protokole katılımın yürürlüğe girişi ile
ilgili her bir tarihi,
d) bu Protokole ilişkin başka herhangi bir işlemi, ihbarı veya yazışmayı,
Avrupa Konseyine üye tüm devletlere bildirir.
Bu Protokol imza yetkisine sahip kişilerce imzalanmıştır.
Avrupa Konseyi Arşivlerinde saklanmak ve her ikisi de eşit ölçüde geçerli
olmak üzere Fransızca ve İngilizce düzenlenen bu metin tek bir nüsha olarak
3 Mayıs 2002 tarihinde Vilnius'ta düzenlenmiştir. Genel Sekreter, bu metnin
tasdikli suretlerini Avrupa Konseyine üye devletlere gönderecektir.
Ek Protokoller
(1) -
(4) -
(6) -
(7) -
(12)
